Hastalıkta beslenmede diyetisyenle çalışmak neden önemlidir?
Yayın tarihi:
Beslenmeyi sağlık sürecinin bir parçası olarak görmek
Bir hastalıkla yaşarken beslenme hakkında çok sayıda öneriyle karşılaşabilirsiniz. Bir besini tamamen bırakmanız, daha fazla protein tüketmeniz veya belirli bir ürüne yönelmeniz söylenebilir. Ben beslenmeyi ele alırken önce bu önerinin sizin sağlık durumunuza uygun olup olmadığına bakılmasını önemsiyorum. Aynı tanıyı taşıyan iki kişinin ihtiyaçları bile birbirinden farklı olabilir.
Beslenme desteği, yeterli besin alımını ve günlük yaşamda uygulanabilir alışkanlıkları destekleyebilir. Ancak doktorun yürüttüğü tanı, tedavi ve takip sürecinin yerini tutmaz. Diyetisyenin katkısı, tıbbi değerlendirmeyle uyumlu beslenme seçeneklerini kişinin yaşamına uyarlamaktır. Kullanılan ilaçlar da bu bütünün parçasıdır; beslenmenizde değişiklik yaptığınız için ilaçlarınızı kendi kendinize bırakmamalı veya değiştirmemelisiniz. Beslenme planıyla tıbbi takip arasında anlaşılmayan bir nokta varsa bunu sağlık ekibinizle açıklığa kavuşturabilirsiniz. Ne yapacağınızı ve neden yapacağınızı anlamanız, sürece katılmanızı kolaylaştırabilir.
Genel öneriler neden kişiye uyarlanmalıdır?
WHO, sağlıklı beslenmenin yeterlilik, denge, ölçülülük ve çeşitlilik üzerine kurulmasını öneriyor. Bunun günlük hayattaki karşılığı; yaşa, hareket düzeyine, kültüre ve erişilebilen besinlere göre değişebiliyor. Hastalık durumunda bunlara hastalığın özellikleri, belirtiler ve doktorun değerlendirmesi de ekleniyor. Ben bu yüzden yalnızca hastalığın adına bakılarak hazırlanan genel listelere temkinli yaklaşıyorum.
Örneğin böbrek hastalığında protein, sıvı ve bazı minerallerle ilgili ihtiyaçlar kişiye ve hastalığın evresine göre değişebilir. İnternette herkes için önerilen yüksek proteinli bir düzen bu kişi için uygun olmayabilir. Buna karşılık yeterince beslenemeyen bir kişinin önceliği, gereksiz kısıtlamaları azaltarak besin alımını desteklemek olabilir. Bu örnekler hazır öneri değildir; kişisel değerlendirmenin neden gerekli olduğunu gösterir. Birden fazla hastalık varsa önerilerin birlikte ele alınması özellikle önem taşır. Tek bir hedefe odaklanırken diğer ihtiyaçların gözden kaçmamasını isterim.
Günlük yaşamı hesaba katan bir plan
Beslenme önerisinin uygulanabilir olması için alışveriş olanakları, bütçe, çalışma saatleri, yemek hazırlama imkânı ve sevdiğiniz yiyecekler de konuşulmalıdır. Benim için sürdürülebilirlik, kişinin hayatına uyarlanabilen seçenekler bulunmasıyla başlar. Evde yemek hazırlayamayan birine sürekli uzun tarifler önermek, ihtiyaç duyduğu desteği sağlamayabilir. Öğünlerin nerede ve kimlerle yenildiği de planı etkileyebilir.
İştahsızlık, bulantı, çiğneme güçlüğü veya sindirim yakınmaları yemek yemeyi zorlaştırabilir. Böyle durumlarda yalnızca tüketilen miktara odaklanmak yeterli değildir; altta yatan nedenin doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir. Diyetisyen, bu değerlendirmeyle uyumlu olarak besinlerin hazırlanışını ve öğün düzenini kişiye uyarlamaya yardımcı olabilir. Yeterli beslenememe durumunda takviye veya özel beslenme ürünü gerekip gerekmediği sağlık ekibi tarafından belirlenmelidir. Kendi başınıza ürün eklemek yerine yaşadığınız güçlüğü açıkça paylaşmanız daha uygun bir başlangıçtır. Zorlandığınız noktaları anlatmanız sürecin önemli bir parçasıdır.
Takipte yalnızca tartıya bakmamak
Beslenme desteğini değerlendirirken yalnızca vücut ağırlığını merkeze koymayı doğru bulmuyorum. Besin çeşitliliği, yeterli yiyebilme, öğünleri günlük yaşama yerleştirebilme ve doktorun izlediği bulgular da önemlidir. Hangi değişikliklerin anlamlı olduğu, kişinin sağlık durumuna göre belirlenir. Başka birinin hedefini kendinize ölçü olarak almak zorunda değilsiniz.
İzlemde planın zorlayan taraflarını konuşmak, gerektiğinde seçenekleri yeniden düzenlemeye yardımcı olabilir. Online görüşmelerde de güncel tıbbi bilgilerin ve yaşanan güçlüklerin paylaşılması önemlidir; muayene gerektiren bir durum doktor tarafından değerlendirilmelidir. Görüşmeye giderken kullandığınız ilaçları, takviyeleri ve doktorunuzun istediği güncel tahlilleri not edebilirsiniz. Aklınıza takılan soruları yazmanız da konuşmayı kolaylaştırabilir. Ben beslenme bilgisinin korku yaratmadan, anlaşılır gerekçelerle paylaşılmasını önemsiyorum. Sorularınızı doktorunuz ve diyetisyeninizle konuşabilirsiniz; planın size uygunluğunu birlikte değerlendirmek için her ayrıntıyı tek başınıza çözmeniz gerekmez.
Kaynaklar